Oproep: op zoek naar vlaggen

Oproep: op zoek naar vlaggen

In verband met een onderzoek en artikel voor het blad ‘Vlag!’ van de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde probeer ik in kaart te brengen wat er gebeurd is met alle in 1938 speciaal vervaardigde zogenaamde defileervlaggen. Graag roep ik uw hulp in naar deze vlag(gen) binnen uw gemeente.

Een korte uitleg

Voor het 40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina in september 1938 was er een manifestatie op de Dam in Amsterdam georganiseerd, waarbij jeugdverenigingen van iedere Nederlandse gemeente met hun gemeentevlag zouden bijeenkomen. Omdat maar weinig gemeentes zo’n vlag hadden, zijn er voor die gelegenheid defileervlaggen ontworpen. Dat gebeurde volgens een logisch systeem: de kleuren van het provinciewapen werden omgezet in horizontale banen. In de linkerbovenhoek kwam het gemeentewapen te staan. Om Limburg als voorbeeld te nemen: door de vijf kleuren uit het wapen kwam hier een vierkante vlag met horizontale banen in de kleuren rood-wit-zwart-geel-blauw uitrollen. Vervolgens werd het wapen van de desbetreffende gemeente in de linkerbovenhoek (het kanton) geplaatst en voilà: men had een vlag!

Zodoende was er op de avond van 6 september 1938 een zee van vlaggen te zien op de Dam met de koninklijke familie op het balkon van het Koninklijk Paleis. De vierkante vlaggen, die voor eenmalig gebruik waren gemaakt, gingen daarna met de afgevaardigden terug naar hun eigen gemeente. Daarna wordt het interessant: want wat gebeurde er met die vlaggen? Sommigen gemeentes borgen ‘m op (waarmee ze soms in de vergetelheid verdwenen), andere kwamen terecht in musea, oudheidkamers en gemeentelijke archieven. Weer andere gemeentes gebruikten de vlag als (officieuze) gemeentevlag, hoewel ze niet als zodanig ontworpen of bedoeld waren.

Op zoek

Een zoektocht naar deze defileervlaggen is niet eenvoudig, omdat ze vaak zoek zijn geraakt, door mensen mee naar huis zijn genomen, te liggen verstoffen op zolders en in musea, archieven, bibliotheken of clubhuizen terecht zijn gekomen. Daar komt nog bij dat we in Nederland momenteel 355 gemeentes in Nederland hebben, maar in 1938 waren dat er aanzienlijk meer, waardoor er nu per gemeente meerdere defileervlaggen zouden kunnen ‘rondzwerven’.

Mijn vraag aan u: weet u of de defileervlag van uw gemeente nog bestaat en waar die zich bevindt? Let wel: door de vele fusies van gemeentes kunnen er zich meerdere defileervlaggen per (huidige) gemeente bestaan! Als het mogelijk is zou ik graag van die inmiddels ruim 80 jaar oude vlaggen foto’s ontvangen.

Signalement

Iedere vlag meet 140 x 140 cm en is verfraaid met franje aan drie kanten. Gemeentewapen in de linkerbovenhoek. Twee, drie, vier of vijf horizontale banen, behalve de provincies Friesland en Noord-Brabant, die hun huidige provincievlag als ‘ondergrond’ hebben. Hieronder treft u een voorbeeld aan van de nog bestaande defileervlag van de Gemeente Eemnes.

Graag hoor ik van u!

Aanvrager bekend bij Stichting Harm Tiesing